Bekkentest

De bekkentest bestaat hieruit dat de afstand tussen de legbeentjes wordt gemeten en ook de afstand van de legbeentjes naar de punt van het borstbeen. De afstand tussen de legbeentjes kan gemakkelijk met de vinger gevoeld worden. Bij de pop is deze afstand groter dan bij de man. Ditzelfde geldt ook voor de afstand van de legbeentjes met het borstbeen. Deze test is het meest betrouwbaar als de vogel broedrijp is. Bij jonge vogels is deze test absoluut onbetrouwbaar. Uit ervaring weet ik dat het niet altijd eenvoudig is om op deze manier het geslacht te bepalen. In zijn algemeenheid geeft deze methode meer ook een indicatie maar zeker geen zekerheid omtrent het geslacht van uw vogels.

Gedrag

De goedoplettende observeerder kan op basis van het gedrag wel een idee krijgen omtrent het geslacht van zin vogels. Ook is deze methode net als de hiervoor genoemde bekkentest niet echt betrouwbaar. Ik weet uit ervaring dat poppen soms de mannen, maar ook andere poppen, voeren. Ook heb ik mannen wel eens met mannen zien paren. Een leuke site over het gedrag van vogels (in het bijzonder agapornissen) in relatie tot hun geslacht vindt u hier.

Endoscopische geslachtsbepaling

Door een klein gaatje van 2-3 mm in de buikwand te maken kan de dierenarts middels een glasfibersysteem met en lens erop (endoscoop) door de luchtzakken heen de geslachtsorganen van de vogel goed en eenvoudig te bekijken. De eierstokken van de pop bevatten ‘hobbelige’ follikels en testikels van de man zijn glad. De vogel wordt hiervoor even onder narcose gebracht met een kapje met zuurstof en isofluraan. De vogels slapen meestal binnen 1-3 minuten, en zijn na de ingreep die een paar minuten duurt, ook binnen 1-3 minuten weer compleet wakker. Het sterfte risico ligt bij een ervaren dierenarts ver beneden de 5 promille. De nadelen van deze methode zijn dat men met de vogel naar de dierenarts moet en het zeer geringe uitvang en narcose risico. Het voordeel van deze methode is dat niet het alleen het geslacht direct kan worden vastgesteld, maar dat tevens een uitspraak kan worden gedaan over de toestand van bijvoorbeeld de eierstok. Vogels van 10 jaar met een niet actieve eierstok of zelfs een geheel vergroeide (versteende) eierstok zijn weliswaar nog steeds vrouwelijk, maar zullen waarschijnlijk geen eieren leggen. Ook kan vaak een indruk worden gekregen over de leeftijd of broedrijpheid van de vogels. Omdat de dierenarts deze bevindingen zelf in de vorm van een certificaat op schrift stelt is fraude niet zo snel mogelijk als bij DNA onderzoek door derden.

Figuur 9 : (Links) - bij de endoscopische methode wordt er middels een endoscoop via een kleine incisie in de buikholte naar de geslachtsorganen in de buikholte gekeken, (Midden) - eierstokken van de pop zoals de dierenarts deze door de endoscoop ziet, (Rechts) - testikel van de man zoals de dierenarts deze door de endoscoop ziet.

Geslachtbepaling door middel van DNA onderzoek

Geslachtbepaling doormiddel van DNA onderzoek is goed mogelijk bij de meeste algemeen voorkomende soorten. Er wordt dan gekeken of er in het bloed of celresten die op de veren voorkomen stukjes DNA aanwezig zijn die typisch zijn voor een pop of voor en man. DNA is de drager van alle erfelijke eigenschappen van levende wezens in het algemeen. Voor degene die geïnteresseerd is in de meer wetenschappelijke achtergrond van DNA heb ik deze link in het artikel opgenomen.

Figuur 10: DNA is de drager van alle eigenschappen van levende wezens. Bovenstaand een tweetal weergaves van DNA moleculen.

Opvallend is dat bij mensen vrouwen twee gelijke X chromosomen (XX) hebben en de mannen één X en één Y chromosoom (XY). Bij vogels is dit net omgekeerd (WW bij de man en WZ bij de pop). Voordeel van de DNA methode is dat je niet met de vogels naar de dierenarts hoeft. Je kunt zelf het te onderzoeken monstermateriaal verzamelen en met de post naar de dierenarts sturen. De uitslag van het onderzoek volgt meestal na 1-2 weken en de kans op een foutieve uitslag is ca. 1%.

Figuur 11: Bovenstaand een zogenaamde 'blot' op basis waarvan de dierenarts kan bepalen of het onderzochte monster afkomstig is van een mannelijke of eb vrouwelijke vogel. In dit geval gaat het om een mannelijke vogel.

Een interessante Engelstalige site die dieper ingaat op de wetenschappelijke achtergrond van en de gebruikte technieken bij geslachtsbepaling middels DNA vindt u hier.