Engels:  Blackhooded parrot, Nanday parakeet of Nanday conure , Duits: Nandaysittich, Latijn: Nandayus nenday

INLEIDING

Ondanks het feit dat de nandayaparkiet een prachtige vogel is hij niet erg bekend en geliefd bij een groot publiek. Op Nederlandse internetsites en in boeken heb ik dan ook slechts zeer beperkte informatie over deze parkiet kunnen vinden. Bij echte liefhebbers van Zuid-Amerikaanse parkieten is de nandaya wel een bekende en geliefde vogel. Hoewel de nandayaparkiet vaak in één adem genoemd wordt met de verschillende aratinga soorten (zowel in gedrag als in uiterlijk vertoont hij veel overeenkomsten met aratinga's), wordt hij tegenwoordig als een aparte soort beschouwd. De wetenschappelijke benaming luidt dan ook Nandayus nenday. De exacte reden hiervoor is mij niet bekend en heb ik ook nog niet kunnen achterhalen.

Figuur 1: Prachtige close-up foto's van de nandayaparkiet.

UITERLIJK EN GESLACHTSONDERSCHEID

Op uiterlijk is er geen onderscheid waar te nemen tussen de man en pop bij de nandayaparkiet. Voor de geslachtsbepaling zult u zich dus moeten wenden tot veterinaire technieken. Hierover kunt u meer lezen in het artikel over de geslachtsbepaling bij parkieten. De nandayaparkiet is een middel grote vogel van ongeveer 30 cm. Zowel de man als de pop hebben een zwarte kop met uitzondering van de oorstreek achter de ogen. De hoofdkleur van de nandayaparkiet is groen, zij het in verschillende kleur schakeringen.

Figuur 2: Zeg het maar, man of vrouw ??? Geen idee, maar mooi zijn ze wel !!!

De hals, de mantel en het vleugeldek zijn donkerder groen van kleur dan de rug, de stuit, de buik en de anaalstreek. Vlak onder de snavel loopt de zwarte kop over in een lichtblauwe bef en borst (eigenlijk bestaat de borst uit allemaal kleine groene met blauw omzoomde veertjes). De aanzet naar de poten is rood-oranje van kleur. De kleine, middelste en grote dekveren zijn groen. De hoofd- en secundaire slagpennen zijn tevens groen maar met opvallende donkerblauwe uiteinden. Op onderstaande foto zijn de mooi gekleurde en getekende vleugels erg goed te zien.

Figuur 3: Op deze foto komen de prachtige blauwe slagpennen van de nandaya echt mooi tot hun recht.

De grote staartveren zijn aan de bovenkant eveneens groen met blauwe uiteinden, de onderkant is donker grijs tot zwart. Nandayaparkieten hebben een opvallende grote, sterk gekromde zwarte snavel. De zwarte ogen met donkerbruine iris zijn omringd door een onbevederde grijze oogring. Hij heeft vleeskleurige poten met zwarte nagels. De jongen zien er hetzelfde uit als volwassen met dit verschil dat ze een ietwat kortere staart hebben en dat de blauw borst minder opvallend en kleiner is.

HET LEEFGEBIED IN HET WILD

Figuur 4: Het natuurlijk leefgebied van de nandayaparkiet.

Ook in het zuiden van de Verenigde Staten, in Los Angeles, Californië en op meerdere locaties in Florida (waaronder St. Petersburg, Broward County, and Miami-Dade County) bestaan relatief kleine populaties die zijn gevormd door ontsnapte exemplaren uit de avicultuur.

Figuur 5: Ook op een aantal locaties in het Zuiden van de VS komen een paar populaties van nandayaparkieten voor.

Een leuke wetenswaardigheid is het feit dat de staat Tennessee, in verband met de schade die groepen nandayas aan landbouwgewassen aan kunnen richten en het feit dat in gevangenschap levende exemplaren kunnen ontsnappen, een verbod heeft uitgevaardigd op het houden van nandayaparkieten. Nandayaparkieten leven vaak in middelgrote groepen van tot wel enkele honderden exemplaren, vaak in het bijzijn van muisparkieten of monniksparkieten.



 

Figuur 6: Nandayaparkieten leven een groot deel van het jaar in middelgrote groepen.

Tijdens mijn zoektocht naar informatie over de nandayaparkiet kwam ik de volgende mooie videobeelden tegen van nandayaparkieten in hun natuurlijke leefomgeving, klik op de linkjes om de videobeelden te bekijken (Videofragment 1,  Videofragment 2,  Videofragment 3,  Videofragment 4,  Videofragment 5,  Videofragment 6,  Videofragment 7).

HET BROEDPROCES IN HET WILD

Net als de meeste parkieten nestelen nandayaparkieten in holtes en gaten in oude bomen, bij voorkeur in oude palmbomen. Het broedseizoen van de nandaya begint in zijn natuurlijke omgeving in november. Gewoonlijk bestaat een nest uit 3 tot 5 eieren die gedurende ongeveer 25 dagen uitsluitend door de pop worden bebroed. Gedurende de broedperiode komt de pop vrijwel uitsluitend van het nest om te ontlasten. De man voert de pop gedurende deze periode in het nest. De man is gedurende deze periode altijd dicht in de buurt van het nest te vinden dat hij goed bewaakt.

Figuur 7: Nandayas nestelen graag in oude palmbomen.

Nadat de jongen uitgevlogen en zelfstandig zijn blijven ze vaak bij de familie, meerdere families  vormen soms wel  zwermen tot van wel enkele honderden exemplaren.

Figuur 8: Jonge nandayaparkieten in een natuurlijke nestholte in een oude palmboom.

DE NANDAYAPARKIET IN ONZE VOLIÈRES

Huisvesting

De ideale huisvesting voor nandayaparkieten is een hele grote volière waarin meerdere koppels gehuisvest worden, per koppel dient dan wel ongeveer 2 vierkante meter aan ruimte te worden gerekend. Nandaya zijn, mits voldoende ruimte ter beschikking, ook naar andere parkieten van vergelijkbaar formaat redelijk verdraagzaam, zelfs in de broedperiode. Voor een koppel alleen is een volière van 3 x 1 x 2 meter voldoende, mits voorzien van een ruim nachthok. Hoewel nandaya's sterke vogels zijn, is het wel zaak dat ze bij middelmatige tot strenge vorst kunnen beschikken over een beschut nachthok. Omdat de nandaya een zeer sterke snavel heeft en deze ook graag gebruikt, dient de volière snavel bestendig te zijn en dus bij voorkeur van metaal (aluminium) gemaakt te zijn. Af en toe een flinke bos verse takken om hun knaaglust op te botvieren is erg belangrijk voor ze. Belangrijk om te weten is dat nandayas graag slapen in hun nestkast die dus het gehele jaar in de volière aanwezig dient te zijn, en bij voorkeur in het nachthok. Omdat nandayas graag een bad nemen, dient altijd een schaal met schoon en vers water tot hun beschikking te staan.

Gedrag

De nandayaparkiet is een sterke vogel die over het algemeen niet erg gevoelig is voor ziekten (mits goed verzorgd uiteraard). Wanneer hij voldoende ruimte tot zijn beschikking heeft, is de nandaya redelijk verdraagzaam naar andere vogels. Wanneer ze eenmaal gewend zijn aan hun verzorger kunnen ze erg trouw en aanhankelijk worden.Al met al is het geen moeilijke vogel om te houden en ook geschikt voor beginnende parkieten liefhebbers. Waarom zien we deze parkiet dan relatief zo weinig in onze avicultuur? Dit is eenvoudig te verklaren door het aantal decibels dat deze parkiet kan produceren. De nandayaparkiet staat bekend als een van de luidruchtigste parkieten. 's Morgens bij zonsopgang, 's avonds tegen zonsondergang en op momenten waarop ze schrikken of zich bedreigd voelen, kunnen ze echt een oorverdovend lawaai produceren. Gezien het feit dat de meesten onder ons toch in woonwijken wonen met buren op redelijke korte afstand, denk ik dat dit de voornaamste reden is dat we deze parkiet zo weinig in onze avicultuur zien. Een volière met nandayas in een drukke woonwijk is vragen om problemen met de buren.

Nandayaparkieten worden door hun sociale, intelligente aan aanhankelijke gedrag veelvuldig gehouden als tamme vliegende huisgenoot. Wanneer ze beschikken over een voldoende groet kooi en veelvuldig buiten hun kooi mogen en kunnen verblijven, is dit voor de vogel geen probleem. Sommige nandayas kunnen zelfs een beetje praten (lees immiteren), maar ze zijn vrijwel zonder uitzondering zeer aanhankelijk en trouw aan hun baasjes.Een punt van aandacht is, mede vanwege hun grote intelligentie, dat het kunstenaars zijn in ontsnappen. Let dus zééééér goed op ramen en deuren, want voor u het weet neemt hij de benen .... of eigenlijk de vleugels. In dat licht moet ik ook vertellen dat ik tijdens mijn zoektocht naar informatie meerdere verhalen heb gelezen over nandaya's die gewoon (ongekortwiekt) met hun baasje naar buiten gaan, een rondje vliegen, en gewoon weer terug komen. Dat is een droom van mij die ik met mijn eigen tamme vogel (een agapornis roseicolli) nooit heb durven te proberen.

Kweken in een volière

Nandayaparkieten zijn over het algemeen geen erg moeilijke vogels om mee te kweken in onze volières. Het zijn meestal trouwe broeders en ouders. De pop legt, zoals reeds eerder beschreven, 3 tot 5 eieren (om de twee dagen) die gedurende 24 tot 26 dagen ook uitsluitend door de pop worden bebroed. Na het tweede ei begint de pop echt te broeden. De pop blijft gedurende het broeden bijna de gehele broedperiode in het blok terwijl het mannetje haar verzorgd'. Gedurende de rest van de tijd zit het mannetje meestal pal voor of boven op het broedblok te waken. Een toonbeeld van het prachtige karakter van de nandaya vind ik het feit dat de man gedurende de broedperiode 's nachts gezellig bij de pop in de nestkast kruipt. Net als de voorkeur van deze vogels gaat mijn voorkeur uit naar het gebruik van natuurbroedblokken. Omdat nandaya's de gewoonte hebben om de nestholte zelf uit te knagen, is het aan te raden om broedblokken te gebruiken met een dikke wand van zo'n 4 a 5 cm dikte zodat ze hun knaaglust kunnen botvieren. De nestblokken dienen een diameter te hebben van ongveer 25 cm en een hoogte van ongeveer 40 cm. Het invlieggat dient een doorsnede te hebben van 7 cm.

Figuur 10: De nandayaparkiet komt over het algemeen vrij gemakkelijk tot kweek in onze volières.

De jongen komen uit het ei met gesloten ogen, die na ongeveer 12 dagen open gaan. Dit is tevens de tijd dat de jongen geringd moeten worden met ringen van 7 mm. Na ongeveer 9 weken vliegen de jongen uit. De jongen worden na het uitvliegen nog vrij lang, tot enkele weken na het uitvliegen, door de ouders gevoerd. De ouders worden vrijwel nooit agressief naar hun jongen toe. Zolang er geen nieuw legsel komt, kruipen de jongen 's nachts zelf bij de ouders in het nestblok.

Voeding

De nandaya heeft een behoorlijk gevarieerd menu nodig. Wanneer u nandayas wilt gaan houden is het belangrijk om u daarin te verdiepen. Alsbasis kan een gewoon zaadmengsel voor grote parkieten gebruikt worden. Dit dient echter dagelijks aangevuld te worden met allerlei soorten fruit en groente. Ook dierlijke eiwitten in de vorm van levend voer en eivoer dienen op het menu te staan. Verder is het belangrijk dat er ook regelmatig verse wilgen- of fruitboom takken worden verstrekt. Uiteraard dient altijd verse water, maagkziezel en sepia ter beschikking te staan.

Zoals bij alle parkieten geldt uiteraard dat afwisseling en hygiëne een vereiste zijn voor mooie gezonde vogels. Voor meer informatie over een compleet en gezond parkieten menu verwijs ik u naar het artikel De voeding van onze parkieten.

Voor zover mij bekend zijn er geen kleurmutaties bekend van de nandayaparkiet. Wel heb ik gelezen over kruisingen tussen de Jendayaparkiet en Nandayaparkiet, omdat ik hier zelf zeer op tegen ben zal ik hier niet verder over uitwijden.

- wikipedia (ik heb gebruik gemaakt van alle wikipedia media die er beschikbaar zijn)
- www.het-parkietenforum.be/conure/nanday.htm, met dank aan Saskia Vantygem
- www.lexicon-of-parrots.com (klik hier), en alle doorlinks
- www.nanday.com, en alle doorlinks